หลักสูตร สอนทำสบู่ (น้ำมัน) พื้นฐาน
หลักสูตรนี้เป็นหลักสูตร สอนทำสบู่ แบบก้อน ซึ่งเป็นสบู่จากน้ำมันธรรมชาติ โดยมีทั้งการทำแบบเทคนิคเย็น (CP Soap) และ เทคนิคร้อน (HP Soap) ซึ่งเป็นพื้นฐานก่อนที่จะศึกษาหลักสูตรอื่นๆ เช่น สบู่เหลว แชมพู และเบสสบู่กลีเซอรีน หลักสูตรนี้จึงเหมาะกับทุกคน โดยเฉพาะคนที่ยังไม่เคยทำสบู่มาก่อน ซึ่งจะแนะนำตั้งแต่การจุดกำเนิดสบู่ วัตถุดิบและอุปกรณ์ จนถึงเทคนิคการทำต่างๆ
ประโยชน์ที่จะได้รับ
- สามารถทำสบู่จากน้ำมันธรรมชาติได้ทั้ง เทคนิคเย็น(CP Soap) และเทคนิคร้อน(HP Soap)
- ออกแบบสูตรสบู่ของตัวเอง ให้เหมาะกับผิวของตนเอง หรือลูกค้าได้
- ลดค่าใช้ในการครัวเรือนโดยการทำสบู่ใช้เอง รวมถึงการนำน้ำมันใช้แล้วมาทำเป็นสบู่ซักล้างได้
- นำความรู้ไปประกอบอาชีพได้ เนื่องจากสบู่น้ำมันเป็นสบู่ที่มีคุณภาพดี สามารถขายได้ราคาสูง
เนื้อหาการสอน
แนะนำถึงขั้นตอนการเกิดสบู่ สบู่ชนิดต่างๆ ซึ่งเป็นสิ่งที่ต้องรู้ก่อนการทำสบู่ธรรมชาติ
แนะนำเรื่องการทำสบู่ก้อนจากน้ำมันธรรมชาติ รวมถึงการเลือกใช้น้ำมัน และอุปกรณ์ต่างๆ ที่ต้องใช้
วิธีการตั้งสูตรสบู่ โดยคำนวณน้ำมัน และค่าด่าง โดยใช้โปรแกรม Soapcalc ซึ่งเป็นพื้นฐานในการทำสบู่จากน้ำมันแทบทุกชนิดเช่น สบู่ก้อน ทั้ง CP และ HP , สบู่เหลว หรือแม้แต่เบสสบู่กลีเซอรีน
สบู่ก้อนสูตรเริ่มต้น เป็นสูตรที่ทำได้ง่าย ซึ่งเป็นสบู่เทคนิคเย็น (CP Soap) เนื่องจากใช้น้ำมันที่หาได้ทั่วไปคือ น้ำมันปาล์ม และน้ำมันมะพร้าว และยังใช้อุปกรณ์การทำที่หาได้ทั่วไปในครัวเรือนอีกด้วย เป็นสูตรที่อยากให้ผู้เริ่มศึกษาทดลองทำเป็นสูตรแรก (สบู่สูตรนี้เมื่อทำเสร็จจะต้องทิ้งไว้ 4 อาทิตย์จึงจะใช้งานได้)
ส่วนประกอบ
ส่วน น้ำมัน | |
น้ำมันปาล์ม โอเลอิน | 200 กรัม |
น้ำมันมะพร้าว | 200 กรัม |
น้ำมันละหุ่ง(ถ้าหาได้) | 20 กรัม |
สารละลายด่าง | |
โซดาไฟ | 52 กรัม |
น้ำ RO หรือน้ำกลั่น | 120 กรัม |
น้ำหอม | |
น้ำหอมกลิ่นที่ชอบ | 25 กรัม |
วิธีทำ
- เตรียมสารละลายด่างโดย เตรียม น้ำ RO หรือน้ำกลั่น 120กรัม ใส่โถแก้ว หรือโถพลาสติกทนความร้อน เท โซดาไฟ (NaOH) 52กรัม ลงในน้ำ คนจน โซดาไฟ ละลายจนหมด และทิ้งไว้ให้เย็นลง อุณภูมิเหลือประมาณ 50-60 องศาเซลเซียส (หากต้องการให้เย็นเร็วให้แบ่งน้ำบางส่วนไปแช่เป็นน้ำแข็งก่อนไว้ได้)
- ชั่ง น้ำมันทั้งหมด ในสูตรทั้งหมดลงโถแก้ว หรือพลาสติกทนความร้อน
- เท สารละลายด่าง ลง น้ำมัน ควรเทผ่านกระชอนกรองเพื่อป้องกันด่างที่ละลายไม่หมด
- ใช้มือคน หรือใช้เครื่องปั่น คนหรือปั่นจนเนื้อสบู่เทรซ ลักษณะคล้ายน้ำสลัด
- ใส่ น้ำมันละหุ่ง 20 กรัม และน้ำหอม 25 กรัม และคนให้เข้ากัน
- เมื่อเนื้อสบู่เนียนแล้ว ให้เทลงโมลด์ พร้อมทั้งกระแทกโมลด์เป็นระยะๆ เพื่อให้ไม่มีฟองอากาศแทรกระหว่างเนื้อสบู่
- รอสบู่แข็งประมาณ 15 – 24 ชั่วโมง ให้นำออกมาตัด (รอจนสบู่ทำปฏิกิริยาสมบูรณ์ 15 – 30 วัน ถึงนำมาใช้ได้)
ตารางการคำนวณสูตร
สบู่ก้อนเทคนิคเย็น (CP Soap) ที่ทำง่ายอีกสูตร ซึ่งในสูตรนี้จะแนะนำการตั้งค่า Superfat (SF) หรือการใส่น้ำมันเกิน สำหรับสบู่ก่อน นิยมตั้ง Superfat ให้เกินไว้เนื่องจากต้องการให้มีน้ำมันเหลือเมื่อด่างทำปฏิกิริยาจนเกิดเป็นสบู่แล้ว โดยในสูตรนี้จะตั้งให้น้ำมันมะพร้าวเหลือในสูตรถึง 20% เนื่องจากน้ำมันมะพร้าวเป็นน้ำมันที่ทำความสะอาดดี หากไม่มีการ Superfat อาจจะจะทำให้ผิวแห้งได้ และยังเพิ่มการบำรุงผิวด้วยการใส่น้ำมันมะกอกเพิ่มลงไปในขั้นตอนหลัง เพื่อให้ช่วยในการบำรุงผิวอีกด้วย (สบู่สูตรนี้เมื่อทำเสร็จจะต้องทิ้งไว้ 4 อาทิตย์จึงจะใช้งานได้)
ส่วนประกอบ
ส่วน น้ำมัน | |
น้ำมันมะพร้าว | 400 กรัม |
น้ำมันมะกอก | 20 กรัม |
สารละลายด่าง | |
โซดาไฟ | 58 กรัม |
น้ำ RO หรือน้ำกลั่น | 120 กรัม |
น้ำหอม | |
น้ำหอมกลิ่นที่ชอบ | 25 กรัม |
วิธีทำ
- เตรียมสารละลายด่างโดย เตรียม น้ำ RO หรือน้ำกลั่น 120กรัม ใส่โถแก้ว หรือโถพลาสติกทนความร้อน เท โซดาไฟ (NaOH) 58กรัม ลงในน้ำ คนจน โซดาไฟ ละลายจนหมด และทิ้งไว้ให้เย็นลง อุณภูมิเหลือประมาณ 50-60 องศาเซลเซียส (หากต้องการให้เย็นเร็วให้แบ่งน้ำบางส่วนไปแช่เป็นน้ำแข็งก่อนไว้ได้)
- ชั่ง เฉพาะน้ำมันมะพร้าว 400 กรัม ในสูตรทั้งหมดลงโถแก้ว หรือพลาสติกทนความร้อน
- เท สารละลายด่าง ลง น้ำมัน ควรเทผ่านกระชอนกรองเพื่อป้องกันด่างที่ละลายไม่หมด
- ใช้มือคน หรือใช้เครื่องปั่น คนหรือปั่นจนเนื้อสบู่เทรซ ลักษณะคล้ายน้ำสลัด
- ใส่ น้ำมันมะกอก 20 กรัม และน้ำหอม 25 กรัม ลงในสบู่ และคนให้เข้ากัน
- เมื่อเนื้อสบู่เนียนแล้ว ให้เทลงโมลด์ พร้อมทั้งกระแทกโมลด์เป็นระยะๆ เพื่อไม่ให้มีฟองอากาศแทรกระหว่างเนื้อสบู่
- รอสบู่แข็งประมาณ 10 – 15 ชั่วโมง ให้นำออกมาตัด (รอจนสบู่ทำปฏิกิริยาสมบูรณ์ 15 – 30 วัน ถึงนำมาใช้ได้)
ตารางการคำนวณสูตร
สบู่เทคนิคร้อน (HP Soap) สูตรแรก ซึ่งเป็นสูตรที่สามารถทำได้ง่าย เนื่องจากใช้น้ำมันที่หาได้ง่าย อย่างน้ำมันมะพร้าว และน้ำมันมะกอก ซึ่งข้อดีของการทำสบู่เทคนิคร้อน คือเมื่อทำเสร็จ นำออกมาจากโมลแล้ว สามารถนำมาใช้ได้ทันที
ส่วนประกอบ
ส่วน น้ำมัน | |
น้ำมันมะพร้าว | 300 กรัม |
น้ำมันมะกอก | 300 กรัม |
สารละลายด่าง | |
โซดาไฟ | 87 กรัม |
น้ำ RO หรือน้ำกลั่น | 228 กรัม |
น้ำหอม | |
น้ำหอมกลิ่นที่ชอบ | 30 กรัม |
วิธีทำ
- เตรียมสารละลายด่างโดย เตรียม น้ำ RO หรือน้ำกลั่น 228 กรัม ใส่โถแก้ว หรือโถพลาสติกทนความร้อน เท โซดาไฟ (NaOH) 87 กรัม ลงในน้ำ คนจน โซดาไฟ ละลายจนหมด และทิ้งไว้ให้เย็นลง อุณภูมิเหลือประมาณ 50-60 องศาเซลเซียส (หากต้องการให้เย็นเร็วให้แบ่งน้ำบางส่วนไปแช่เป็นน้ำแข็งก่อนไว้ได้)
- ชั่ง น้ำมันมะพร้าว และน้ำมันมะกอก อย่างละ 300 กรัม ลงโถแก้ว และ อุ่นจนร้อนประมาณ 50 องศาเซลเซียส
- เท สารละลายด่าง ลง น้ำมัน ควรเทผ่านกระชอนกรองเพื่อป้องกันด่างที่ละลายไม่หมด
- ใช้มือคน หรือใช้เครื่องปั่น คนหรือปั่นจนเนื้อสบู่เทรซ ลักษณะคล้ายน้ำสลัด
- ตุ๋นสบู่ทิ้งไว้จนเห็นการแยกชั้นได้ชัดเจน หรือเห็นขึ้นเป็นเจล
- คนจนสบู่เป็นเนื้อเดียวกัน เมื่ออุณภูมิต่ำกว่า 50 องศาเซลเซียส ใส่ น้ำหอม 30 กรัม ลงในสบู่ และคนให้เข้ากันอีกครั้ง
- เมื่อเนื้อสบู่เนียนแล้ว ให้เทลงโมลด์ พร้อมทั้งกระแทกโมลด์เป็นระยะๆ เพื่อไม่ให้มีฟองอากาศแทรกระหว่างเนื้อสบู่
- รอสบู่แข็งประมาณ 10 – 15 ชั่วโมง ให้นำออกมาตัด (เมื่อตัดแล้วสามารถใช้ได้ทันที)
ตารางการคำนวณสูตร
แนะนำการนำสมุนไพรมาใช้ในสบู่ก้อน โดยจะสาธิตการทำสบู่เทคนิคร้อนใส่สมุนไพรในการรักษาสิว ช่วยให้ผิวเนียน อย่างทานาคา ซึ่งนอกจากจะได้สบู่ที่สรรพคุณดีกว่าเดิมแล้ว สีจากสมุนไพรยังช่วยให้สบู่มีเนื้อเนียนสวยด้วย
ส่วนประกอบ
ส่วน น้ำมัน | |
น้ำมันมะพร้าว | 600 กรัม |
สารละลายด่าง | |
โซดาไฟ | 101 กรัม |
น้ำ RO หรือน้ำกลั่น | 228 กรัม |
น้ำหอม | |
น้ำหอมกลิ่นที่ชอบ | 30 กรัม |
วิธีทำ
- เตรียมสารละลายด่างโดย เตรียม น้ำ RO หรือน้ำกลั่น 228 กรัม ใส่โถแก้ว หรือโถพลาสติกทนความร้อน เท โซดาไฟ (NaOH) 101 กรัม ลงในน้ำ คนจน โซดาไฟ ละลายจนหมด และทิ้งไว้ให้เย็นลง อุณภูมิเหลือประมาณ 50 องศาเซลเซียส (หากต้องการให้เย็นเร็วให้แบ่งน้ำบางส่วนไปแช่เป็นน้ำแข็งก่อนไว้ได้)
- ชั่ง น้ำมันมะพร้าว 600 กรัม ลงโถแก้ว ตามด้วย ผงสมุนไพร (ทานาคา) 2 ช้อนโต๊ะ คนหรือปั่นให้เข้ากัน และ อุ่นจนร้อนประมาณ 45 – 55 องศาเซลเซียส
- เท สารละลายด่าง ลง น้ำมัน ควรเทผ่านกระชอนกรองเพื่อป้องกันด่างที่ละลายไม่หมด
- ใช้มือคน หรือใช้เครื่องปั่น คนหรือปั่นจนเนื้อสบู่เทรซ ลักษณะคล้ายน้ำสลัด
- ตุ๋นสบู่ทิ้งไว้จนเห็นการแยกชั้นได้ชัดเจน หรือเห็นขึ้นเป็นเจล
- คนจนสบู่เป็นเนื้อเดียวกัน เมื่ออุณภูมิต่ำกว่า 50 องศาเซลเซียส ใส่ น้ำหอม 30 กรัม ลงในสบู่ และคนให้เข้ากันอีกครั้ง
- เมื่อเนื้อสบู่เนียนแล้ว ให้เทลงโมลด์ พร้อมทั้งกระแทกโมลด์เป็นระยะๆ เพื่อไม่ให้มีฟองอากาศแทรกระหว่างเนื้อสบู่
- รอสบู่แข็งประมาณ 10 ชั่วโมง ให้นำออกมาตัด (เมื่อตัดแล้วสามารถใช้ได้ทันที)
ตารางการคำนวณสูตร
การนำน้ำมันจากการประกอบอาหารที่ใช้แล้วมาทำเป็นสบู่ซักล้าง ซึ่งถือว่าเป็นการประหยัดค่าใช้จ่ายครัวเรือนอย่างมาก และยังได้สารซักล้างที่มีประสิทธิภาพสูงไว้ใช้อีกด้วย
ส่วนประกอบ
ส่วน น้ำมัน | |
น้ำมันใช้แล้ว | N/A |
สารละลายด่าง | |
โซดาไฟ | N/A |
น้ำ RO หรือน้ำกลั่น | N/A |
วิธีทำ
- น้ำมันมากรองตะกอนให้หมด แล้วนำไปต้มกับถ่านไม้ด้วยไฟอ่อนๆ เพื่อให้ถ่านดูดกลิ่น ของน้ำมันออก
- นำน้ำมันที่ใช้แล้วมาคำนวณด่างที่ต้องใช้ (ให้ดูเนื้อหาในเรื่อง “การตั้งสูตรสบู่ การคำนวณ น้ำมันและด่าง” )
- เตรียมสารละลายด่างโดย และทิ้งไว้ให้เย็นลง อุณภูมิเหลือประมาณ 50 องศาเซลเซียส (หากต้องการให้เย็นเร็วให้แบ่งน้ำบางส่วนไปแช่เป็นน้ำแข็งก่อนไว้ได้)
- ชั่ง น้ำมัน ตามสูตรที่คำนวณได้ ลงโถแก้วหรือพลาสติกทนความร้อน
- เท สารละลายด่าง ลง น้ำมัน ควรเทผ่านกระชอนกรองเพื่อป้องกันด่างที่ละลายไม่หมด
- ใช้มือคน หรือใช้เครื่องปั่น คนหรือปั่นจนเนื้อสบู่เทรซ ลักษณะคล้ายน้ำสลัด
- เมื่อเนื้อสบู่เนียนแล้ว ให้เทลงโมลด์ พร้อมทั้งกระแทกโมลด์เป็นระยะๆ เพื่อไม่ให้มีฟองอากาศแทรกระหว่างเนื้อสบู่
- รอสบู่แข็งประมาณ 24 ชั่วโมง (ยกเว้นน้ำมันมะพร้าว ใช้เวลา 10 ชั่วโมง) ให้นำออกมาตัด (เมื่อรอปฏิกริยาสบู่สมบูรณ์ประมาณ 14 วันจึงนำมาใช้งาน)
การสร้างลวดลาย สีต่างๆ บนสบู่ เป็นวิธีการเพิ่มมูลค่า ราคาให้กับสบู่ที่ง่ายที่สุด อีกทั้งยังทำได้ไม่ยาก และสามารถออกแบบใหม่ได้อย่างไม่มีจำกัด
สำหรับผู้ที่ต้องการทำสบู่เพื่อจัดจำหน่าย การสร้างความมั่นใจให้กับลูกค้าได้อย่างดีที่สุดคือการขอ อย. (เลขจดแจ้ง)
